بمب افکنی همیشه آماده در نیروی هوایی ایران
به گزارش خبرگزاری نام، 24 برای نیروی هوایی ایران نه یک پرنده نمایشی بود، نه یک خرید تبلیغاتی. این هواپیما از همان روز اول برای «کار سخت» آمده بود؛ برای پرواز در ارتفاع پایین، عبور از پدافند، و رساندن مهمات دقیق به نقطه ای که روی نقشه فقط یک مختصات بود. جنگید، تمرین کرد، فرسوده شد، ارتقا یافت، اما در نهایت هیچ گاه وارد نبرد رسمی نشد؛ نه از سر ناتوانی، بلکه چون همیشه قرار بود آخرین گزینه باشد.
به گزارش خبرگزاری نام به نقل از خبر آنلاین و بر طبق گزارش تابناک، سوخو-۲۴ محصول دورانی است که مفهوم بمب افکن تاکتیکی معنا داشت؛ دورانی که هنوز موشک های کروز همه چیز را تعیین نمی کردند و هواپیما باید خودش را به دل آتش می زد. اتحاد جماهیر شوروی در دهه ۶۰ میلادی به هواپیمایی نیاز داشت که بتواند در ارتفاع خیلی پایین، با سرعت بالا، در هر شرایط آب وهوایی و بدون اتکا به برتری هوایی مطلق، ماموریت تهاجمی انجام دهد. نتیجه این نیاز، سوخو-۲۴ بود؛ هواپیمایی سنگین، پرقدرت، با بال متغیر و تمرکز مطلق بر نفوذ و ضربه.
ورود سوخو-۲۴ به ایران به سالهای پایانی جنگ تحمیلی بازمی گردد. ایران در آن مقطع، بعد از سال ها تحریم و فرسایش ناوگان غربی، به یک بمب افکن تاکتیکی واقعی نیاز داشت؛ هواپیمایی که بتواند ماموریت هایی را انجام دهد که فانتوم های خسته و تایگرهای سبک دیگر از پسش برنمی آمدند. خرید سوخو-۲۴ نه یک انتخاب لوکس، بلکه یک ضرورت عملیاتی بود. ایران بدنبال هواپیمایی می گشت که مستقل از سیستم های غربی، قابل نگهداری در شرایط تحریم و قابل تطبیق با تاکتیک های بومی باشد.
سوخو-۲۴ از همان شروع نشان داد که پرنده ای ساده نیست. این هواپیما خلبان تنبل را تحمل نمی کند و تکنسین کم تجربه را هم. دو نفره بودن کابین، با نشستن افسر تسلیحات در کنار خلبان، نشان میدهد که فلسفه طراحی آن بر مبنای ماموریت های پیچیده بوده؛ ماموریت هایی که احتیاج به مدیریت همزمان پرواز، ناوبری، تسلیحات و بقا دارند. بال متغیر این هواپیما اجازه می دهد در برخاست و فرود رفتار یک پرنده سنگین را داشته باشد و در نفوذ، به یک موشک بالدار تبدیل گردد.
سوخو-۲۴ اساساً برای پرواز در ارتفاع پایین تولید شده است؛ جایی که خطای انسانی مساوی با برخورد به زمین است. سامانه ناوبری و رادار تعقیب عوارض زمینی این هواپیما، در زمان خودش یک جهش فناورانه محسوب می شد. هواپیما می تواند با حداقل دخالت خلبان، در ارتفاع خیلی کم و با سرعت بالا پرواز کند، پستی وبلندی زمین را بخواند و خودرا با آن تطبیق دهد. این همان چیزی بود که آنرا برای نفوذ به عمق سیستم های پدافندی دشمن مناسب می کرد.
موتورهای AL-21F-3A قلب تپنده این پرنده اند؛ موتورهایی پرمصرف، پرقدرت و سرسخت. سوخو-۲۴ اقتصادی نیست، کم مصرف نیست، و هیچ گاه قرار نبود باشد. فلسفه اش «برو، بزن، برگرد» است. توان حمل مهمات متنوع، از بمب های سقوط آزاد گرفته تا موشک های هدایت شونده، به این هواپیما انعطاف عملیاتی بالایی می دهد. در نیروی هوایی ایران، این توان کم کم با بومی سازی تسلیحات و سامانه ها تکمیل شد.
نکته مهم اینست که سوخو-۲۴ ایرانی، یک کپی ساده از نمونه شوروی نیست. در طول سال ها، این هواپیما وارد پروسه ارتقا شد؛ از اویونیک گرفته تا تسلیحات و حتی برخی سیستم های ناوبری. ایران یاد گرفت چطور بدون پشتیبانی سازنده، این پرنده پیچیده را زنده نگه دارد. این کار ساده نبود و نیست، اما نتیجه اش حفظ یکی از مؤثرترین بمب افکن های تاکتیکی منطقه است.
پرنده ای که جنگ را ندید، اما همیشه برایش آماده بود
با وجود همه توانایی ها، سوخو-۲۴ ایران هیچ گاه وارد نبرد رسمی نشد. این مساله گاهی به اشتباه به ضعف یا عدم کارآمدی نسبت داده می شود، در حالیکه واقعیت دقیقاً برعکس است. سوخو-۲۴ برای سناریوهایی نگه داشته شد که قرار نبود بسادگی رخ دهند؛ برای روزهایی که تصمیم گیران می دانستند اگر این هواپیما بلند شود، یعنی شرایط به مرحله ای رسیده که بازگشتی در کار نیست.
در دکترین عملیاتی ایران، سوخو-۲۴ یک دارایی استراتژیک تاکتیکی بحساب می آید. نه برای نمایش، نه برای رزمایش های پر سر و صدا، بلکه برای ماموریت هایی که باید با دقت، غافلگیری و ضربه مؤثر همراه باشند. این هواپیما تمرین کرد، پرواز کرد، خلبانانش تجربه اندوختند، اما ماموریت جنگی واقعی به آن واگذار نشد؛ شاید چون همان تهدید بالقوه اش کافی بود.
از نظر فنی، سوخو-۲۴ امروز دیگر هواپیمای جوانی نیست. طراحی آن به دهه ها قبل بازمی گردد و طبیعتاً در مقابل جنگنده های نسل جدید محدودیت هایی دارد. سطح مقطع راداری بالا، احتیاج به پشتیبانی لجستیکی سنگین و مصرف سوخت زیاد، همه نقاط ضعف آن هستند. اما با این وجود، این هواپیما هنوز یک بمب افکن واقعی است؛ نه یک پلت فرم چندمنظوره سبک، نه یک جنگنده تزیین شده با بمب.
سوخو-۲۴ در نیروی هوایی ایران، بالاتر از آنکه یک ابزار جنگی مصرف شده باشد، یک تجربه انباشته است. تجربه پرواز در ارتفاع پایین، مدیریت ماموریت های پیچیده و نگهداری یک سامانه سنگین در شرایط تحریم. این تجربه ها چیزی نیست که با خرید یک هواپیمای جدید بسادگی جایگزین شود.
سوخو-۲۴ را باید همانطور دید که هست: یک بمب افکن تاکتیکی کلاسیک، با روحیه ای خشن و بی رحم، که برای جنگ ساخته شد اما در ایران بیشتر به نگهبان خاموش بدل شد. هواپیمایی که همیشه آماده بود، اما شاید همین آماده بودن، بزرگ ترین نقش آن در بازدارندگی بود.
این مطلب نام را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نام در مورد این مطلب